Düymə seçimi: buynuz, qatran və sədəf

Düymə kostyumda ən kiçik hissədir və çox vaxt ona heç baxmırlar. Halbuki əl ona hər gün toxunur: pencək bağlananda, açılanda, manjet düzələndə. Kostyumda bu qədər tez-tez istifadə olunan başqa detal yoxdur.
Düymə materialı həm də ən asan gizlənən qənaət nöqtəsidir. Parçanın keyfiyyətini uzaqdan görmək çətindir, düyməni isə əlinə alıb yoxlamaq olar — və çox vaxt məhz düymə hazır geyimdə verilmiş ilk güzəşti göstərir.
Düymə niyə xırda detal deyil
Bir kostyumda düymələrin sayı az deyil: öndə iki və ya üç, hər manjetdə dördə qədər, jiletdə beş-altı. Hamısı eyni materialdan olur və hamısı eyni işığa düşür. Ona görə səhv seçilmiş düymə bir dəfə yox, bütün geyim boyu təkrarlanır.
İkinci məsələ ölçüdür. Pencəyin ön düyməsi manjet düyməsindən bir qədər böyük olur, köynəkdə isə düymə hər ikisindən kiçikdir. Bu nisbət pozulanda pencək ya kobud, ya da başqasının çiynindən düşmüş kimi görünür — səbəbini isə adətən tapa bilmirlər.
Üçüncüsü rəngdir. Düymə parçadan bir ton tünd olanda ön hissə sakit oxunur; kəskin kontrast düymə isə gözü dərhal özünə çəkir və siluetin bütövlüyünü pozur. Klassik geyimdə düymə parçanı tamamlayır, onunla yarışmır.
Buynuz düymə: necə tanınır
Buynuz düymə təbii materialdır — buynuzdan kəsilir, formalaşdırılır və cilalanır. Onun əsas xüsusiyyəti təkrarlanmazlıqdır: hər düymədə damarlar, tünd və açıq zolaqlar başqa cür düşür. Eyni kostyumun iki düyməsi heç vaxt tam eyni olmur.
Bunu əldə yoxlamaq olar. Buynuz otaq temperaturunda soyuq qalır və əlin istisini yavaş götürür, plastik isə dərhal isinir. Səthi işığa tutanda rəng keçidi dərinlikdə görünür — o, üstdən boyanmış deyil, materialın içindədir.
Kənarı da fərqlidir. Cilalanmış buynuz düymənin kənarı bir az yumşaq və qeyri-bərabər olur, çünki hər parça ayrıca işlənir. Qəlibdə tökülən düymədə isə kənar riyazi dəqiqliklə eynidir və çox vaxt nazik tökmə izi qalır.
Zəif tərəfi də var: buynuz təbii materialdır və uzun müddət isti, quru yerdə qalanda quruya bilər. Bunun qarşısını almaq asandır — kostyumu radiatorun yanında və ya birbaşa günəş altında saxlamamaq kifayətdir.
Qatran və plastik: fərq harada görünür
Hazır geyimin böyük hissəsində düymələr qatran və ya poliesterdən tökülür. Bu, ucuz və sabit həlldir: minlərlə düymə tam eyni çıxır, rəngi kataloqla üst-üstə düşür, nəqliyyatda sınmır.
Problem görünüşdədir. Tökmə düymə işığı hər nöqtədə eyni qaytarır və məhz bu bərabərlik onu süni göstərir — xüsusən mat yun parçanın yanında. Yaxşı kostyumda hər səthin öz canlılığı var; tam bərabər parıltı bu ahəngdən kənara düşür.
Aralıq bir material da var — korozo, yəni taqua qozunun bərkimiş içi. O, təbiidir, mat səthlidir və boyanı dərinə götürür. Buynuzla plastik arasında ağıllı orta yoldur və yaxşı hazır geyimdə tez-tez rast gəlinir.
Sədəf və köynək düymələri
Köynəkdə düymə başqa məntiqlə işləyir. O, nazik olmalıdır ki, yaxalığın və jiletin altında qabarmasın, eyni zamanda kifayət qədər bərk olmalıdır ki, ütü altında zədələnməsin.
Sədəf hər iki şərti ödəyir. O, balıqqulağının içindən kəsilir, təbii olaraq nazik və möhkəmdir, səthi isə işığı bir neçə qat altından qaytarır — buna görə sədəf düymə çevirdikcə rəngini dəyişir.
Onu plastik imitasiyadan ayırmaq da asandır. Sədəf soyuqdur, ölçüsünə görə ağırdır, kənarına baxanda nazik laylar seçilir. İmitasiya yüngüldür və parıltısı səthdə qalır, dərinliyi olmur.
Köynəkdə sədəf adətən ağ və ya süd rəngində götürülür, çünki onun işi görünmək deyil. Yaxşı köynəkdə düymə yalnız yaxından, işıq düşəndə özünü göstərir — bu, sakit detaldır.
Düymə necə tikilir: ayaq, sap və ritm
Düymənin özü qədər onun necə tikilməsi vacibdir. Pencəkdə düymə parçaya yapışıq oturmamalıdır: onunla parça arasında kiçik bir boşluq — ayaq — saxlanılır. Bu boşluq bağlananda parçanın qalınlığına yer verir və ön hissə dartılmır.
Ayaq sapdan qurulur: düymə tikildikdən sonra sap düymə ilə parça arasında bir neçə dəfə dolanır və bərkidilir. Paltoda və qalın parçada ayaq daha uzun olur, köynəkdə isə demək olar ki, qalmır.
Sap da seçilir. Əl işində adətən ipək sapdan istifadə olunur — o, möhkəmdir və vaxt keçdikcə parıltısını saxlayır. Dörd deşikli düymədə saplar ya paralel iki xətt, ya da çarpaz qoyulur; hər ikisi düzgündür, əsas odur ki, bütün geyimdə eyni ritm saxlanılsın.
Manjet ayrıca haldır. İşlək manjetdə hər düymənin öz ilgəyi olur və qol həqiqətən açılır, bəzək manjetində isə düymələr sadəcə üstdən tikilir. Düymələrin bir-birinə toxunacaq qədər sıx düzülməsi isə dərzilikdə tanınan bir yığım üsuludur və həmişə qəsdən edilir.
Bizdə bu necə olur
Atelier Baku 1984-də düymələr əsasən buynuzdan seçilir, köynəklərdə isə sədəf işlənir. Səbəb yalnız estetik deyil, praktikdir: hər iki material illər ərzində rəngini və səthini saxlayır, plastik isə cilalanıb solur.
Düymənin rəngi parça seçiləndən sonra, parçanın yanında müəyyən edilir — kataloqdan deyil. Eyni tünd göy parça üçün iki fərqli buynuz düymə tamam fərqli nəticə verir və bunu ancaq yan-yana qoyanda görmək olar.
Belə seçimlər ilk gündə gözə dəymir. Onlar sonra görünür — kostyum bir neçə mövsüm geyiniləndən sonra, düymələr hələ də ilk günkü kimi qalanda.